TCVN 7572-1:2006 — Cốt liệu cho bê tông và vữa — Phần 1: Lấy mẫu
📘 Xem văn bản gốc tiêu chuẩn TCVN 7572-1:2006
1. Giới thiệu chung về tiêu chuẩn
-
Mã tiêu chuẩn: TCVN 7572-1:2006
-
Tên đầy đủ: Cốt liệu cho bê tông và vữa – Phương pháp thử – Phần 1: Lấy mẫu
-
Tên tiếng Anh: Aggregates for concrete and mortar – Test methods – Part 1: Sampling
-
Cơ quan ban hành: Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam
-
Ban hành theo: Quyết định số 2808/QĐ-BKHCN ngày 30/12/2006
-
Phạm vi áp dụng: Quy định nguyên tắc, quy trình và yêu cầu kỹ thuật khi lấy mẫu cốt liệu (cát, đá dăm, sỏi, xỉ, tro bay…) dùng cho bê tông và vữa xây dựng.
-
Tương đương tiêu chuẩn quốc tế: ISO 2435:1972 (bổ sung và điều chỉnh theo điều kiện Việt Nam).
2. Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn áp dụng cho:
-
Cốt liệu nhỏ (cát tự nhiên, cát nghiền);
-
Cốt liệu lớn (sỏi, đá dăm);
-
Cốt liệu tái chế, xỉ luyện kim, phụ gia khoáng rời dùng trong bê tông, vữa, hoặc nền đường.
Áp dụng cho cả lấy mẫu tại mỏ, kho bãi, trạm trộn bê tông, và trên xe vận chuyển vật liệu.
3. Mục đích và nguyên tắc của việc lấy mẫu
🔹 Mục đích
-
Đảm bảo mẫu thử đại diện cho toàn bộ lô vật liệu.
-
Giúp kết quả thí nghiệm về thành phần hạt, độ ẩm, khối lượng riêng, tạp chất, độ hút nước… chính xác và tin cậy.
🔹 Nguyên tắc chung
-
Mẫu phải được lấy ngẫu nhiên, đều đặn tại nhiều vị trí khác nhau trong lô.
-
Không lấy mẫu tại các vị trí bị rửa trôi, segregate (phân tầng hạt), hoặc nhiễm bẩn.
-
Dụng cụ lấy mẫu phải sạch, khô, không gỉ, không làm thay đổi độ ẩm hoặc kích thước hạt.
4. Quy trình lấy mẫu theo TCVN 7572-1:2006
4.1. Lấy mẫu từ cốt liệu rời (đống hoặc bãi chứa)
-
Chia đống vật liệu thành các phần bằng nhau theo chiều cao và bề ngang.
-
Dùng xẻng hoặc ống lấy mẫu lấy ít nhất 5 vị trí khác nhau (trên, giữa, dưới).
-
Gộp toàn bộ mẫu lấy được vào vật chứa sạch, trộn đều để tạo mẫu tổng hợp.
4.2. Lấy mẫu từ băng tải hoặc dòng chảy
-
Lấy mẫu trực tiếp khi vật liệu rơi xuống từ phễu, băng tải, hoặc máng trượt.
-
Dừng băng tải, lấy toàn bộ lượng vật liệu trong chiều rộng băng, ít nhất 3 lần ở các thời điểm khác nhau.
4.3. Lấy mẫu từ xe vận chuyển hoặc silo
-
Lấy mẫu ở phần đầu, giữa và cuối xe, trộn đều để tạo mẫu tổng hợp.
-
Không lấy mẫu ở lớp trên cùng (do dễ bay hơi nước hoặc bị phân tầng).
4.4. Lấy mẫu tại hiện trường hoặc trong bê tông tươi
-
Nếu kiểm tra vật liệu dùng trong bê tông tươi, cần lấy mẫu vật liệu trước khi trộn, đảm bảo đúng tỷ lệ cấp phối.
5. Chuẩn bị và bảo quản mẫu
-
Sau khi lấy, gộp và trộn đều toàn bộ mẫu, chia thành:
-
Mẫu thí nghiệm chính (đem phân tích),
-
Mẫu lưu (bảo quản phục vụ kiểm tra lại khi cần).
-
-
Dùng phương pháp chia tư (quartering) hoặc dụng cụ chia mẫu rãnh song song để giảm khối lượng mẫu đại diện.
-
Mẫu phải được đựng trong bao kín, ghi rõ thông tin lô hàng, thời gian và địa điểm lấy mẫu.
6. Thiết bị và dụng cụ sử dụng
| Tên thiết bị / dụng cụ | Công dụng |
|---|---|
| Xẻng lấy mẫu bằng thép không gỉ | Lấy cốt liệu rời tại đống hoặc băng tải |
| Ống lấy mẫu (Sampling tube) | Lấy cát hoặc đá ở độ sâu khác nhau |
| Bộ chia mẫu kiểu rãnh (Sample splitter) | Chia mẫu đều, giảm khối lượng đại diện |
| Cân kỹ thuật (0,1 g – 1 kg) | Cân chính xác khối lượng mẫu |
| Hộp chứa, túi nilon, tem nhãn | Lưu trữ, ghi chú thông tin mẫu |
| Khung bảo vệ và dụng cụ đo độ ẩm hiện trường | Kiểm tra điều kiện lấy mẫu |
👉 Các thiết bị này được cung cấp tại thietbikiemdinh.com/thi-nghiem-cot-lieu – nơi cung cấp đầy đủ thiết bị lấy mẫu, thử nghiệm và kiểm định cốt liệu đạt chuẩn TCVN – ASTM – ISO.
7. Yêu cầu về khối lượng mẫu
| Loại cốt liệu | Kích thước hạt lớn nhất (mm) | Khối lượng mẫu tối thiểu (kg) |
|---|---|---|
| Cốt liệu nhỏ (cát) | ≤ 5 | 10 |
| Cốt liệu lớn (đá dăm, sỏi) | 10 – 20 | 25 |
| Cốt liệu lớn (40 – 70 mm) | 40 – 70 | 50 |
| Cốt liệu hỗn hợp | Tùy cấp phối | ≥ 30 |
8. Ý nghĩa và ứng dụng thực tế
-
Tiêu chuẩn TCVN 7572-1:2006 là bước đầu tiên trong toàn bộ quá trình kiểm định cốt liệu.
-
Nếu lấy mẫu sai, toàn bộ kết quả về độ sạch, thành phần hạt, khối lượng thể tích, độ rỗng… sẽ không còn đại diện, gây sai lệch cho đánh giá chất lượng bê tông.
-
Việc tuân thủ tiêu chuẩn giúp:
-
Đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của mẫu,
-
Đáp ứng yêu cầu ISO/IEC 17025 trong công nhận phòng thí nghiệm,
-
Hạn chế rủi ro sai số và tranh chấp chất lượng vật liệu.
-
9. Các tiêu chuẩn liên quan
-
TCVN 7572-2:2006 – Xác định khối lượng thể tích và độ rỗng.
-
TCVN 7572-3:2006 – Xác định khối lượng riêng và độ hút nước.
-
TCVN 7572-4:2006 – Xác định thành phần hạt.
-
TCVN 7570:2006 – Cốt liệu cho bê tông và vữa – Yêu cầu kỹ thuật.
-
QCVN 16:2019/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về vật liệu xây dựng.
10. Kết luận
TCVN 7572-1:2006 là tiêu chuẩn nền tảng và bắt buộc trong mọi quy trình thí nghiệm cốt liệu.
Tuân thủ đúng tiêu chuẩn này giúp:
-
Đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả thử nghiệm,
-
Nâng cao chất lượng kiểm định vật liệu đầu vào,
-
Phục vụ tốt cho công tác thiết kế, thi công và nghiệm thu bê tông – vữa trong xây dựng hiện đại.
👉 Xem thêm thiết bị lấy mẫu và thí nghiệm cốt liệu tại:
🔗 https://thietbikiemdinh.com/thi-nghiem-cot-lieu
Cần thêm thông tin vui lòng liên hệ:
📌 PHÚ AN PHÁT
📞 Hotline: 093 713 9966
📧 Email: congphu.anphat@gmail.com
🌐 Website: https://thietbikiemdinh.com
▶️ YouTube: youtube.com/@thietbikiemdinh
▶️ Facebook: facebook.com/thietbikiemdinh
